IMPRESS: Veerkracht versterken van mensen met uitgezaaide kanker die behandeld worden met immunotherapie of doelgerichte therapie.

Aanleiding
Voorheen leidde een diagnose uitgezaaide melanoom of longkanker snel tot ziekteprogressie en overlijden. Met de invoering van immunotherapie en doelgerichte therapie, hebben veel patiënten een langere overlevingsduur. Terwijl het onderzoek naar immunotherapie en doelgerichte therapie snel groeit is er minder bekend over hoe patiënten de ziekte en behandelingen ervaren. Wat we wel weten is dat hun veerkracht regelmatig op de proef wordt gesteld. Dit kan veel onzekerheid en stress met zich meebrengen. Hoe pakken mensen de draad van hun leven weer op? En, hoe kunnen we deze specifieke groep patiënten ondersteunen met het omgaan met continue aanwezige stressoren en zo mogelijk psychische klachten voorkomen?

Veerkracht
We denken dat een focus op het verbeteren van veerkracht deze groep mensen zou kunnen helpen. Veerkracht is een dynamisch proces van adaptatie: ‘het vermogen om snel te herstellen van een tegenslag’. Iedereen heeft de potentie om veerkrachtig om te gaan met tegenslagen en de mogelijkheid om dit te versterken. Veerkracht onderzoek richt zich op het begrijpen van waarom sommige mensen geen psychische problemen ontwikkelen en anderen wel terwijl ze geconfronteerd worden met dezelfde moeilijkheden. Het biedt een paradigmaverandering van ziekte- naar welzijnsgericht onderzoek, waarbij de focus ligt op het bestuderen van factoren die mensen beschermt tegen psychische problemen.

Doel
Het doel van het IMPRESS-project is om patiënten met uitgezaaide kanker die worden/werden behandeld met immunotherapie of doelgerichte therapie te ondersteunen bij het versterken van hun veerkracht.

Methode
Allereerst willen we meer inzicht krijgen in de factoren die bijdragen aan de veerkracht van deze patiënten. Hiervoor zetten we een kwalitatieve interviewstudie op. Met behulp van kwalitatief onderzoek kunnen we diepgaand inzicht krijgen in wat patiënten ervaren als behulpzaam om veerkrachtig om te gaan met de ziekte en behandeling. Vervolgens zetten we een experience sampling (ESM) studie op. ESM is een dagboekmethode waarbij positieve en negatieve gevoelens direct in het dagelijks leven worden gemeten, meerdere keren per dag en meerdere dagen per week. Het is een ideale manier om het dynamische proces van veerkracht te meten. We kunnen namelijk onderzoeken in welke mate deelnemers herstellen van een stressvolle gebeurtenis en welke beschermende factoren een rol spelen bij dit herstel.

De resultaten van beide onderzoeken helpen ons te begrijpen hoe we de veerkracht kunnen verbeteren van patiënten met gevorderde kanker. We willen deze kennis gebruiken bij het ontwikkelen van een online veerkrachtplatform gericht op het blijvend verbeteren van veerkracht. Gedurende alle fases van ontwikkeling zullen we ons baseren op de ervaringen van patiënten en psychologen om samen met hen een online veerkrachtplatform te creëren.

Meer Weten?
Voor vragen kun je terecht bij onderzoeker Laura Zwanenburg van het HDI, via 030 252 4020, lzwanenburg@hdi.nl.

Het IMPRESS-projectteam
De IMPRESS-studie is een samenwerking van het Helen Dowling Instituut, Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) en Tilburg University. Het onderzoek wordt gefinancierd door KWF Kankerbestrijding.

Laura Zwanenburg werkt als promovenda op het IMPRESS project bij het Helen Dowling Instituut. Ze is afgestudeerd aan de Universiteit Leiden bij de master Gezondheids- & Medische Psychologie. Haar interesse ligt voornamelijk op het kruispunt tussen onderzoek en klinische praktijk en ze hoopt binnen IMPRESS de ervaringen van patiënten te kunnen vertalen naar concrete handvatten, die bijdragen aan het vergoten van veerkracht.

Dr. Melanie Schellekens werkt als senior onderzoeker bij het Helen Dowling Instituut. Daar doet ze onderzoek naar het personaliseren van psychologische behandeling bij kanker. Sinds haar promotie onderzoek bij het Radboudumc naar mensen met longkanker en hun partners houdt ze zich bezig met de psychologische ondersteuning van mensen met gevorderde kanker. Als projectleider van IMPRESS hoopt ze bij te dragen aan het verbeteren van veerkracht van mensen met gevorderde kanker.

Dr. Karijn Suijkerbuijk werkt als medisch oncoloog bij UMC Utrecht Cancer Centre. Haar onderzoek richt zich op de werkzaamheid van immuuntherapie in de behandeling van melanoom. In de klinische praktijk merkt ze dat patiënten behoefte hebben aan handvatten bij het omgaan met de onzekerheid die deze behandeling met zich meebrengt.

José Koldenhof werkt als verpleegkundig specialist melanoomzorg bij het UMC Utrecht Cancer Center. Haar promotie onderzoek richt zich op de waarde van gebruik van patiënt-gerapporteerde symptomen in de dagelijkse oncologische praktijk met een focus op patiënten die worden behandeld met immuun- en doelgerichte therapie. In de klinische praktijk streeft zij ernaar de inrichting van de zorg te blijven verbeteren waarbij de ervaringen en het perspectief van de patiënt leidend is.

Dr. Eeske van Roekel is directeur van het Tilburg Experience Sampling Center en werkt als universitair docent aan het departement Ontwikkelingspsychologie van Tilburg Universiteit. Haar onderzoek richt zich op emotieregulatie en reactiviteit waarbij ze experience sampling onderzoek en gepersonaliseerde experience sampling interventies inzet om zo het mentaal welzijn van mensen te verbeteren.

Anne van Roozendaal werkt als onderzoeksassistent bij het HDI en het IMPRESS project. Anne volgt de onderzoeksmaster Klinische en Gezondheidspsychologie aan de universiteit van Leiden. Anne zal voornamelijk ondersteunen bij de dataverzameling. Ze zal daarnaast haar masteronderzoek uitvoeren bij de IMPRESS-studie.

Prof. dr. Marije van der Lee is GZ-psycholoog en hoofd van de afdeling Wetenschappelijk Onderzoek van het Helen Dowling Instituut. Ze werkt als bijzonder hoogleraar aan het departement Medische en Klinische Psychologie van Tilburg Universiteit. Haar onderzoek richt zich op het personaliseren van psychologische zorg bij kanker en het ontwikkelen en evalueren van internet-based therapie.