30 april, 2018

Ongeveer 85% van de mensen die de diagnose kanker krijgen ervaren angstklachten. Bij 1 op de 3 mensen zijn dat forse angstklachten die ook jaren na de diagnose nog hoog kunnen opspelen, bijvoorbeeld bij controles of bij onduidelijke lichamelijke klachten. Ook 1 op de 3 partners van (ex-)patiënten hebben veel last van angst. Angstklachten hebben invloed hebben op je relatie, werk, sociale contacten en je slaappatroon. Soms houdt angst je in zijn greep, zeker in het geval van een onduidelijke of slechte prognose.

Angst en onzekerheid zijn logische reacties op de diagnose kanker, maar ze kunnen je dagelijks functioneren ernstig belemmeren. Gelukkig kun je proberen om deze angstklachten te verminderen. Coen Völker, GZ-psycholoog bij het HDI, heeft daar een praktische tip voor: “Als je het acroniem HOPPA in je achterhoofd houdt heb je altijd een invalshoek die je kan helpen.”

Herkennen

De “H” staat voor Herkennen. Veel mensen herkennen bij zichzelf of anderen niet dat ze bang zijn. Aan de buitenkant ben je prikkelbaar, teruggetrokken of onrustig maar aan de binnenkant voel je je wellicht bang. Leer de signalen van angst dus herkennen want het is niet altijd duidelijk dat de angst weer opspeelt.

Onderzoeken

De “O” staat voor Onderzoeken. Het is niet alleen belangrijk dat je herkent wanneer je bang bent maar het is ook zinvol om te onderzoeken waarvoor je precies bang bent. De één is misschien bang voor pijn, terwijl de ander vooral bang is dat de zorg voor de kinderen niet goed geregeld is als de ziekte terugkomt. Pas als je weet waarvoor je precies bang bent kun je er ook iets aan doen.

Praten

De eerste “P” staat voor Praten. Veel mensen zijn niet gewend om over hun angsten te praten en anderen willen niet klagen. Sommigen denken dat ze hun omgeving belasten en de volgende snapt van zichzelf niet waarom ze die angst niet van zich af kunnen schudden. Praten kan dan helpen, met je omgeving of met een professional.

Proberen

De tweede “P” staat voor Proberen, of beter gezegd; voor ‘uitproberen’. Als je de angst herkent, weet waarvoor je  bang bent en er ook over durft te praten ben je misschien klaar voor de volgende stap. Namelijk door dingen te doen, door uit te proberen wat helpt tegen de angst. Bij sommigen helpt het bijhouden van een dagboek, bij anderen helpt het om een tijdje medicijnen te gebruiken tegen de angst, en bij de volgende helpt het om nieuwe afspraken te maken met je partner.

Acceptatie

De laatste letter is voor veel mensen de moeilijkste. De “A” staat namelijk voor Acceptatie. Als je met de ziekte kanker te maken hebt zul je moeten accepteren dat er een onzekerheid in je leven is gekomen die je voorheen niet had. Dat is niet eenvoudig. Kanker kan je namelijk ook kwetsbaar maken waardoor je niet meer het gevoel hebt dat je regie hebt over de toekomst. Zeker als je gewend bent om de touwtjes van je leven stevig in handen te hebben kan het een hele klus zijn om losser te het leven te staan. Je kunt echter leren om met de onvoorspelbaarheid van het leven om te gaan.

Meer weten?

Veel mensen die kanker hebben gehad, hebben last van angst voor terugkeer van kanker. Speciaal voor deze angst heeft het HDI een online zelfhulptherapie ontwikkeld; Minder Angst na Kanker. Aan de hand van educatie, opdrachten en praktische oefeningen leer je omgaan met de dreiging van een levensbedreigende ziekte als kanker. Kijk voor meer informatie op www.minderangstnakanker.nl.

Coën Volker schreef samen met Jan Verhulst het boek Angst na Kanker – wat als je bang bent opnieuw ziek te worden (2018). In het boek gaan ze in op hoe angst ontstaat en geven ze talloze praktische handvatten mee om de angst beter hanteerbaar te maken, zodat je je blik weer op de toekomst durft te richten. Het boek is hier te koop.