Chronische vermoeidheid bij kanker: Effect van de aandachtgerichte cognitieve therapie

Achtergrond en doel
Chronische vermoeidheid behoort tot de meest gerapporteerde klachten bij kanker en kan nog lange tijd na een medische behandeling optreden. Chronische vermoeidheid betekent een grote belasting voor de patiënt. Pas de laatste jaren worden psychologische interventies voor vermoeidheid na kanker ontwikkeld en onderzocht.
Op het Helen Dowling Instituut (HDI) is uitgebreid ervaring opgedaan met Aandachtgerichte Cognitieve Therapie (ACT) voor mensen met kanker. ACT is gebaseerd op de ‘Mindfulness based stress reduction meditation training' van Kabat-Zinn, die de training toepaste ter behandeling van pijn en andere lichamelijke klachten. Op het HDI is de ACT eerder toegepast bij vermoeidheid na kanker, maar nog niet uitgebreid getest. Doel van dit project is de bruikbaarheid en effectiviteit te evalueren van ACT voor mensen die na behandeling voor kanker nog chronisch vermoeid zijn.

Opzet
De therapie wordt groepsgewijze gegeven en omvat tien wekelijkse sessies ACT van 2,5 uur en een follow-up sessie na twee maanden. Er worden vragenlijsten afgenomen voor inclusie (om te bepalen of iemand in aanmerking komt), voorafgaand aan de training (premeting 1 en 2), tien weken later (postmeting) en zes maanden later (follow-up). Op deze vier momenten wordt gemeten: vermoeidheid, stemming, lichamelijke klachten (anders dan vermoeidheid), slaapkwaliteit, belemmering in activiteiten en causale attributies (=wat men als oorzaak van de vermoeidheid ziet). Door loting wordt een wachtlijstcontrolegroep gevormd, die op dezelfde momenten de vragenlijsten invult, maar pas na tien weken behandeld wordt.

Resultaten
Er zijn 83 patiënten in het onderzoek opgenomen. Uit de analyses komt naar voren dat vermoeidheid duidelijk meer afneemt bij deelnemers aan de training dan bij degenen die op de wachtlijst stonden. Ook nam welbevinden toe. Een derde van de deelnemers is direct na de training niet meer moe en een half jaar later is dat zelfs 39%.
 
Toepassing
Naar aanleiding van deze resultaten is de internettherapie www.mindermoebijkanker.nl  ontwikkeld, zodat deze begeleiding vanuit huis gevolgd kan worden. Hiermee kunnen we door het hele land mensen bereiken, die last hebben van ernstige vermoeidheid bij kanker. Ook op het HDI worden er nog steeds speciale vermoeidheidsgroepen gegeven. Verder worden hulpverleners getraind om ACT toe te passen op vermoeidheid na kanker. We zoeken financiering voor een grootschalig vervolgproject waarin de effecten van deze training in meerdere centra zullen worden vergeleken met andere interventies.
 

Onderzoeker
Dr. M. van der Lee, psycholoog, Helen Dowling Instituut

Projectleiders
Dr. B. Garssen, psychofysioloog, Helen Dowling Instituut
Dr. A.J. Kuiper, psycholoog, Helen Dowling Instituut

Sponsor een uitgebreide effectstudie naar deze training!
Meer weten? Mail de projectleider: mvanderlee@hdi.nl