Eén bijzondere ontmoeting zorgde voor het ontstaan van het Helen Dowling Instituut. In 1987 maakten de Amerikaanse violiste Helen Dowling en de Nederlandse arts Marco de Vries kennis in Londen. Helen en Marco kenden elkaar niet en hebben elkaar maar één keer in hun leven ontmoet. Maar uit die ene ontmoeting is een jaar later het Helen Dowling Instituut ontstaan.

Helen Dowling

Helen Airoff-Dowling

Helen werd in 1916 in New York geboren als Helen Airova (in het Amerikaans: Airoff). Ze was een muzikaal wonderkind van Joods-Russische ouders, die aan het begin van de Eerste Wereldoorlog uit Rusland waren gevlucht. Helen maakte op 9-jarige leeftijd haar debuut in de Verenigde Staten. Haar talent wordt opgemerkt en ze volgt onder andere lessen van de beroemd componist, pianist en violist George Enescu. Ook leert ze Yehudi Menuhin kennen, met wie ze vaak optreedt en later een muziekschool voor jonge talenten zal starten.

Op de achtergrond

Helen en Yehudi zijn 24 jaar oud wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Samen vliegen ze de hele wereld over om op te treden voor geallieerde soldaten. Ondanks het talent van Helen, is ze onzeker over haar kwaliteiten en staat ze niet graag op de voorgrond. Er zijn slechts twee geluidsopnamen van haar bekend. Na het overlijden van George Enescu, met wie Helen een geheime liefdesrelatie had, trekt ze zich uit verdriet meer en meer terug uit de openbaarheid. Optreden doet ze nauwelijks meer. Liever geeft ze les aan jonge, talentvolle violisten. Muzikanten staan in de rij om les te krijgen van de strenge, maar toegewijde Helen.

Helen gaf álles, vroeg daar nooit ook maar één cent voor, maar eiste in ruil volledige inzet van haar studenten”, zegt Patricia Calnan, een van Helen’s leerlingen. “Omdat ze de stand van mijn linkerhand niet optimaal vond, stuurde ze een keer de huishoudster op pad om een zak mandarijnen te kopen die ik tijdens het spelen moest vasthouden, om zo mijn houding te verbeteren.

Diagnose longkanker

Helen trouwt later met de Amerikaanse schrijver, dichter en uitgever Allan Dowling. En zo krijgt Helen de achternaam ‘Dowling’. Ze verhuizen naar Londen, waar Allan in 1983 overlijdt. Helen blijft alleen achter. In 1987 krijgt ze het onverwachte bericht dat ze longkanker heeft, met uitzaaiingen in de hersenen. Helen was van nature al een twijfelaar, een perfectionist. Ze piekerde onophoudelijk of ze wel goed was in haar vak. De diagnose kanker maakt haar behalve onzeker ook nog somber. Ze vertrouwt bijna niemand meer en voelt zich onbegrepen. Vioolspelen lukt niet meer omdat Helen haar rechterarm niet meer kan bewegen. De deur van haar appartement in Londen blijft dicht. Alleen haar studenten en vrienden Patricia en Anna zijn welkom, die haar samen met een verpleegkundige verzorgen.

Marco de Vries

Marco de Vries
Marco de Vries

Een bevriend arts vraagt Marco de Vries een bezoek te brengen aan de zieke Helen. Toevallig moet Marco toch naar Londen, waar hij op een congres spreekt over zijn onderzoek naar de relatie tussen kanker en de psychische gezondheid. Helen en Marco hadden nog nooit van elkaar gehoord en volkomen eigen levens geleid. Toch gebeurt er veel in dat ene gesprek. Marco laat Helen de waarde van haar leven inzien, en haar bijdrage aan het leven van vele studenten. Helen op haar beurt inspireert Marco om zijn droom na te jagen. Wanneer Marco het appartement verlaat, weet hij meteen: als hij ooit een eigen instituut opricht, vernoemt hij dat naar Helen Dowling. Twee weken na hun ontmoeting overlijdt Helen aan de gevolgen van longkanker.

Marco: “Helen verweet zichzelf nooit iets anders te hebben gedaan dan vioolspelen. Van haar leven niet meer te hebben gemaakt. Ik vroeg haar naar haar studenten. Velen van hen waren goede violisten geworden en hadden prijzen gewonnen. Ze had hen ook altijd met raad en daad bijgestaan bij persoonlijke moeilijkheden of in tijden van crisis. Studenten die veelbelovend waren nam ze een tijd in huis. Even liefdevol was zij voor collega’s en vrienden. Zij verzorgde hen in tijden van ziekte. ‘Dus je hebt je hele leven alleen maar viool gespeeld?’, vroeg ik. Ze begon te lachen en pakte mijn hand.

Oprichting HDI

Marco houdt woord. Een jaar later, in 1988, richt hij het Helen Dowling Instituut op. Het groeit uit tot een toonaangevend instituut op het gebied van psychologische zorg bij kanker, wetenschappelijk onderzoek en scholing. Nog steeds ontmoeten we hier elke dag cliënten in onze spreekkamer of online. Als cliënt ontvang je goede en persoonlijke zorg, maar onze professionals worden ook elke dag geraakt en geïnspireerd door de verhalen van cliënten. Net als Marco door Helen.